HISTORI

Zona perreth Kalase se Shkodres dhe fusha ku shtrihet qyteti sot ka qene e banuar qe ne kohet prehistorike.ANTIKITETI
Rreze kodrave qe rrethojne qytetin ne anen jugore te tij jane zbuluar gjurme arkeologjike qe fillojne nga Bronxi i hershem.Ne mes shek.V-IV p.e.r filloj ndertimi i Kalase me gure ciklopike te puthitur pa llaç.
Kalaja e Shkodres ngrihet mbi nje koder shkembore ne hyrje te qytetit ne nje lartesi 134 m.Ne antikitet zona perreth banohej nga fisi Ilir i Labeateve.Ne kete kohe qyteti merr zhvillim te madh dhe prove per kete eshte prerja e monedhes se vet qe ne vitin 230 p.e.s.Qyteti ne kete kohe nga monedha mesojme te jete quajtur Scodrinon.Ne vitin 181 p.e.s behet kryeqender e Mbreterise Ilire me sundimtar Gentin. Ne kete periudhe qyteti shtrihej ne pjesen jugore te kodres i rrethuar me mure dhe porte hyrese ndersa mbi kodren ku sot ngrihet Kalaja ishte ndertuar Akropoli ilir.Gjurmet me te dukshme te periudhes ilire ne Kala i  gjejme ne oborrin e vogel mes Barbakanes dhe portes se dyte si dhe ne te majte te ktheses hyrese tek porta e dyte.Pikerishte ne Kala dhe perreth saj gjate shek.II p.e.s u zhvilluan luftrat me Romen dhe ne vitin 168 p.e.s pushtohet nga Roma.Me reformat e Dioklecianit behet qender administrative e provinces se Prevalit.Me mire se kushdo Shkodren e kesaj periudhe e pershkruan historiani romak Tit Livi.

MESJETA
Me dyndjet sllave qyteti pushtohet dhe gjate shek.XI behet kryeqender e shtetit te Zetes.Me vone qyteti pushtohet nga bullgaret.Deri me sot nuk jane zbuluar gjurme ndertimesh te kesaj periudhe ne Kalane e Shkodres.Ne shek.XIV behet qender e rendesishme autonome dhe me 1360 behet kryeqender e Principates se Balshajve.Me 1396 kalon nen sundimin e Rep.se Venedikut dhe kolonizatoret e rinj e quajne  Scutari.Pikerishte ne periudhen mes sundimit te Balshajve dhe pushtimit Venedikas Kalaja merr formen e qe ka dhe sot.Kullat mbrojtese ne  oborrin e pare i perkasin pikerishte kesaj periudhe.Pas Balshajve ishin Venedikasit qe vune dore ne Kala kryesisht ne fortifikime dhe ndertime me karakter ushtarako-administrativ.Me 1407-1414 ndertohet Barbakania me qellim mbrojtjen e hyrjes ne keshtjelle.I gjithe kompleksi i hyrjes perfundoi me 1468 kur pasi perballoi kryengritjet e popullsise vendase ne vitet 1405-1410 kunder sundimit Venedikas keshtjella po behej gati te perballonte invazionin osman.Venedikasve i perket dhe nje ndertese monumentale ne oborrin e trete me tre kate dhe e paisur me fengjij topash e njohur si Kapiteneria.
Me 1478 Sulltan Mehmeti II Pushtuesi rrethon Shkodren me mbi 100.000 ushtar si keshtjella e fundit e pa pushtuar.Mbrojtja e Shkodres zgjati per rreth 8 muaj nga vetem nje garnizon prej 1600 vetash shkodran dhe venedikas brenda ne Kala pasi pjesa tjeter e popullsise ishte larguar nga frika e pushtimit osman.Kjo qendrese heroike e Shkodres para Mehmet fatihut u pershkrua nga historiani i pare shqiptar Marin Barleti bashkekohes dhe bashkeluftetar ne kete ngjarje.Libri i tij “Rrethimi i Shkodres“ u botua ne Itali ne vitin 1504.Ne fund keshtjella u dorezua me kusht pas mareveshjes se nenshkruar mes Rep.se Venedikut dhe osmaneve me 25 Prill 1479.Gjate pushtimit dhe me pas qyteti dhe vete Kalaja pesuan demtime te medha.Osmanet vune dore ne Kala kryesishte ne fortifikime dhe riparimin e demeve te shkaktuara nga sulmet.Rimekembja e qytetit beri qe ne shek.XVII te behet qender e Sanxhakut.Nga fundi i shek XVII fillimi i shek.XVIII fillon shtrirja e qytetit ne fushen ku shtrihet sot.Deri nga fundi i shek.XVIII qender e qytetit  sherbente Xhamia e Plumbit ndertuar nga Mehmet Pashe Plaku Bushatllij ne vitin 1768.Levizja drejt fushes se krijuar nga Liqeni i Shkodres ndodhi dhe per shkak se tashme lumi Drin kishte ndryshuar shtratin e tij dhe Shkodra ishte kthyer ne port lumor nepermjet lumit Buna.Ne gjysmen e dyte te shek.XVIII Shkodra behet kryeqender e Pashallekut te familjes vendase Bushatllij qe qeverisi Shkodren ne vitet 1757¬-1831 pallati i se ciles ndodhej ne keshtjelle,por qe fatkeqsisht u dogj nga nje zjarr i rene aty ne 1858. Gjate kesaj periudhe te sundimit te Bushatllijve Shkodra mori nje zhvillim te shpejte.U ndertua Pazari i cili numeronte me shume se 2500 dyqane dhe qe ishte me i madhi ne Ballkan.Ne kete kohe qyteti numeronte 50.000 banore.



SHEK.XIX-XX
Deri ne vitin 1858 pallati ka sherbyer si banesa e Valiut te qytetit.Bushatllij vune dore edhe ne Kala kryesishte ne kulla mbrojtese dhe vrojtimi siç eshte ajo ne jug-perendim te keshtjelles e ndertuar per te kontrolluar rrugen nga Lezha dhe zonen ku bashkohet lumi Drin me Bunen.Kjo kulle eshte e paisur dhe me nje dalje te maskuar ne raste rrethimi nga Kalaja.Bushatllijve I perket dhe muri qe ndan pothuajse ne mes keshtjellen i  paisur dhe me porte hyrese me qemer te trefisht.Perfundimisht Kalaja e Shkodres u braktis ne 1865 kur administrata e qytetit u shperngul per ne qendren ku eshte dhe sot dhe Kalaja sherbeu vetem si qender e garnizonit turk. Pas shpalljes se pavaresise me 1912 dhe vendi u be fushe beteje e luftrave ballkanike Shkodres iu desh te perballonte dhe rrethimin 7 mujor malazez Tetor 1912-Prill1913. Ne kete ngjarje Kalaja e Shkodres luajti rol te rendesishem ne mbrojtjen e qytetit. Pikerishte ne Kala me 19 Mars 1914 u ngrit per te paren here ne Shkoder pas 5 shekujsh flamuri shqiptar.Ne 10 vjeçarin e pare te shek.XX Shkodra perjetoi disa here radhazi termete te fuqishme qe perveç qytetit demtuan edhe Kalane.
Per here te pare punimet restauruese ne Kalane e Shkodres filluan ne vitin 1971 kryesisht ne hyrje te keshtjelles.Restaurimit iu nenshtrua edhe Kisha e Shen Stefanit brenda ne Kala ndertimi i se ciles daton aty nga fundi i shek.XIII dhe qe me pushtimin osman kthehet ne xhami ne vitin 1479.
Me vone nga fundi i viteve 80-te kemi nje faze te dyte restaurimesh ne Kala.